Küresel güvenlik endişeleri artarken, nükleer testlerin yeniden başlaması ihtimali dünya genelinde kaygılara yol açıyor. Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması Örgütü (CTBTO) Başkanı Robert Floyd, nükleer denemelerin yeniden gündeme gelmesinin, uluslararası ilişkilerde ciddi bir zincirleme etki yaratabileceği konusunda uyarılarda bulundu. Birleşmiş Milletler’deki konuşmasında Floyd, ABD, Rusya veya başka bir ülkenin nükleer testlere dönmesi durumunda diğer ülkelerin de benzer adımlar atabileceğini vurguladı. “Bu, kaçınmamız gereken bir döngü. Başladığında durdurulması oldukça zor olabilir,” dedi.
2025 yılının sonlarında ABD ve Rusya’nın nükleer testleri yeniden başlatma olasılığına dair yaptıkları açıklamalar, global düzeyde büyük endişelere neden olmuştu. Bu iki ülke, dünya üzerindeki en büyük nükleer silah stoklarına sahip olduklarından, olası bir test yeniden silahlanma yarışını tetikleyebilir.
Floyd, 1996 yılında kabul edilen Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması’nın (CTBT) imzalandığı tarihten bu yana dünya genelinde 2 binden fazla nükleer test yapıldığını hatırlatarak, bu tarihten itibaren nükleer testlerin sayısının, Kuzey Kore’nin gerçekleştirdiği altı test de dahil olmak üzere bir düzineye düştüğünü belirtti. Ancak, CTBT hâlâ yürürlüğe girmedi çünkü gerekli 44 ülkenin tamamı antlaşmayı onaylamadı. Çin, İran, Mısır ve İsrail anlaşmayı imzalasa da henüz onay süreçlerini tamamlamadılar. Hindistan, Pakistan ve Kuzey Kore ise bu antlaşmaya taraf değil. Özellikle Rusya’nın 2023 yılında onayını geri çekmesi, durumun ciddiyetini artırıyor.
Bu uyarılar, Birleşmiş Milletler’de nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik başka bir antlaşmanın gözden geçirildiği bir dönemde ortaya çıktı. Bu süreç, İran ile gerilim ve mevcut savaş koşullarıyla gölgeleniyor. Floyd, özellikle ABD, Çin ve Rusya’nın bu antlaşmayı bir arada onaylamalarının “güçlü bir adım” olacağını ifade etti. Öte yandan, ABD son yıllarda Çin ve Rusya’nın nükleer faaliyetleri konusunda endişelerini dile getirirken, eski Başkan Donald Trump yönetimi de nükleer testlerin yeniden başlatılabileceğine dair sinyaller vermişti. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergei Ryabkov ise, Moskova’nın sadece ABD’nin testlere yeniden başlaması durumunda aynı yolu izleyeceğini açıkladı.
Floyd, nükleer testlerin kontrol altına alınması amacıyla kurulan uluslararası izleme sisteminin, herhangi bir nükleer patlamayı tespit etme kapasitesine sahip olduğunu vurgulayarak, “Bir ülke nükleer silah geliştirmek istiyorsa bunu test etmesi gerekir. Test yapıldığında ise bu bilgi herkes tarafından öğrenilecektir,” dedi. Bu durum, küresel güvenliğin geleceği açısından kritik bir eşik teşkil ediyor.
